د ترلاسه شویو معلوماتو پر بنسټ، عبدالستار حسيني، عظیم محسني او حکمت الله بارکزی له آزادۍ جبهې څخه د جلا کېدو او د افغانستان د آزادۍ جبهې په نوم د نويو تشکیلاتو اعلان کړی دی. دوی وایي چې دا جلا کېدل د پخوانیو همکارانو سره د دښمنۍ په معنی نه دي او غواړي ښې اړیکې او متقابل احترام وساتي، خو هغه څه چې دغه کار څرګند کړل، په پنځه کلن بهیر کې د ژورو اختلافاتو او درزونو شتون دی.
دا پېښه داسې مهال رامنځ ته شوې چې په تېر یوه کال کې هغه جبهې چې مخالفینو په ډېر ناز او افتخار یادولې، د مختلفو انشعابونو او رسوایۍ ښکار شوې. دا درزونه، جلا کېدل او د یوې جبهې له مرکزي هستې څخه د مهمو غړو بېلېدل یوازې عادي پېښه نه شو بللای، بلکې دغه پېښه د مخالفینو د دروني حالت واقعیت رابرسېره کړ او د دوی په اړه یې ټولې وړاندوینې رښتیا کړې.
د جبهاتو اصلي ستونزه چېرته ده؟ ښکاره ده چې بحث پر عمده عواملو راڅرخي. په جبهاتو کې د واک پر انحصار، مالي سرچینو او د بهرنیو اړیکو پر سر اختلافات او یو تر بل زیاتې هڅې له عمده عواملو څخه دي. دا د هرې جبهې یا ډلې دننه خبره ده، چې دوی خورا نږدې ځپي او د مخنیوي لامل یې ګرځېدلي دي. په عموم کې د دوی ګډه اجنډا نه لرل هم یو بحث دی، خو د جبهاتو په مقابل کې د افغان حکومت قاطع سیاسي او نظامي دريځ لرل هم د جبهاتو لپاره ډېر بنسټیز سرخوږی دی.
د جبهاتو دننه تر ټولو ښکاره ستونزه د واک انحصار دی. په داسې حال کې چې د یوې ډلې اصلي کړۍ د دغه ډلې د مشر له کورنۍ څخه جوړه شي، نو د تصمیم نیولو پروسه له نورو عادي غړو څخه پټېږي او د هغوی نارضايتي لامل کېږي. د آزادۍ جبهې انشعاب هم همداسې دی، ځکه یاسین ضیاء له جبهې څخه د یوې کورنۍ ډله جوړه کړې ده او یوازې د هغوی د شخصي ګټو لپاره کار کوي.
په جبهاتو کې مهمه ستونزه مالي سرچینې دي. جبهات چې کله هم په بهرنیو مرستو یا په یوې ځانګړې شبکې پورې تړلي وي او د هغوی د موخو لپاره کار کوي، نو د پیسو وېش او د لګښت کنټرول پخپله د اختلاف نقطه ګرځي. دا چې څوک بودیجه کنټرولوي، څوک د تمویلوونکو سره په اړیکه کې دي او څوک د لګښتونو حساب ورکوي، دا ټول د انشعاب لپاره مناسب شرایط جوړوي.
د جبهاتو بله ستونزه بهرنۍ اړیکې او د هېواد له دښمنانو سره یو لاس کېدل دي. دا یو لوی دام دی، چې کله هم د جبهاتو بهرنۍ اړیکې اکثره د هېواد له هماغه دښمنانو سره نیول کېږي چې دښمنانه غوښتنې لري او تمویلوونکی چې هر کار وغواړي، ډله یې باید ترسره کړي، نو دلته په ډلو کې هم د فکر اختلاف رامنځ ته کېږي او یا پر هغه څه اختلاف رامنځ ته کېږي چې د کړنو او فعالیتونو له ترسره کولو وروسته یې ترلاسه کوي.
کله چې یوه جبهه له بهرنیو استخباراتي یا مالي سرچینو څخه تمویلېږي، نو د دې اړیکو ماهیت، شرایط او پایلې د غړو ترمنځ د بحث موضوع ګرځي، د پردیو نیابتي او استخباراتي غوښتنو فصل همدلته پیلېږي چې په پایله کې یې د خلکو اولادونه پکې په ارزانه بیه پلورل کېږي؛ ښه مثال یې په نورستان کې په خیالي وعدو د نورو د اولادونو قرباني کېدل وو. له یوې خوا دا ډول تصمیم د ټولې جبهې په خوښه نه وي نیول شوی او له بلې خوا د دې پروژې مالي ګټه څو مخصوصو جیبونو ته ولاړه شي.
دا ډول وضعیت تر ټولو اساسي ستونزې ته لاره هواروي، چې هغه د اشخاصو شخصي ګټې دي. هر یو له دوی غواړي چې خپله ډالري سرچینه ولري، ځکه چې دوی ټول خائنین دي او کوښښ کوي چې ډېرې پیسې ترلاسه کړي او نورو ته لږ ورسېږي. همدا د پیسو راټولول او د ګټې شخصي کول د دوی د بې اتفاقۍ اصلي سبب ګرځي. دغه مهال د ډلې هر غړی پر نورو د باور پر ځای شک، د همکارۍ پر ځای سیالۍ او د یووالي پر ځای انشعاب ته لمن وهي.
تش په نوم آزادۍ او نور جبهات به ټول له دې ستونزو سره مخ کېږي، ځکه دا طبیعي ده چې اختلاف په نهایت کې انشعاب ته رسېږي او دغسې ډلې به ناکامې ثابتوي، چې موخه یې د هېوادنیو ګټو په ځای شخصي ګټې، انحصار او نامشروع مخالفت وي.
یادؤنه: په هندوکشغږ کې نشر شوې لیکنې، مقالې او تبصرې یواځې د لیکوالانو نظر څرګندوي، د هندوکشغږ توافق ورسره شرط نه دی.