د افغان حکومت سیاسي مخالفینو، له هېواده تر تېښتې او په بېلابېلو هېوادونو کې تر پناه اخیستو وروسته او په دې وروستیو کې د افغانستان او پاکستان ترمنځ د اړیکو د ترینګلتیا له زیاتېدو سره هم مهاله، خپله لار د پاکستان په لور بدله کړه؛ هغه هېواد چې پوځي رژیم یې له کلونو راهیسې د افغانستان په سیاسي او امنیتي معادلاتو کې لاس وهونکی رول لري.
دا بدلون یوازې د استوګنې د ځای بدلول نه وو، بلکې د سیاسي تګلارې د بدلون او د دوی د کورنیو موخو د پر مخ بېولو لپاره پر بل بهرني ځواک د تکیې څرګنده نښه هم وه؛ لکه څنګه چې دوی تر دې مخکې د خپلو سیاسي موخو او شخصي ګټو د ترلاسه کولو لپاره د ناټو پر غړو هېوادونو تکیه کوله. په پاکستان کې د کمپونو د جوړولو، د نظامیانو د جلب و جذب، د پوځي روزنې او افغانستان ته د کسانو د لېږلو په اړه راپورونه او ترسره شوي فعالیتونه د دې هملارۍ نور اړخونه هم روښانه کوي.
په دې منځ کې، د ځینو مخالفو څېرو نږدې او پټې اړیکې له پاکستاني پوځي رژیم سره، په ځانګړې توګه د دواړو هېوادونو ترمنځ د ترینګلتیا له زیاتېدو وروسته، هغه واقعیت بربنډ کړ چې تر دې وړاندې یې هم نښې نښانې لیدل کېدې. د مخالفینو یوې برخې د خپلو شخصي ګټو لپاره خپلې هیلې د بهرنیانو له سیاسي، مالي او امنیتي ملاتړ سره تړلې دي. د دې فعالیتونو وروستۍ څرګنده بېلګه د سمیع سادات موضوع ده.
سره له دې، دا تګلاره یوازې د سیاسي او پوځي موخو په ترلاسه کولو کې پر ناکامۍ محدوده نه شوه، بلکې په پاکستان کې اوسېدلو پر مخالفینو هم درانه لګښتونه تحمیل کړي دي.
د دې وضعیت مهمې پایلې په لاندې برخو کې څېړل کېدای شي:
۱- د عامه باور له منځه تګ او د مخالفینو د اصلي څېرې بربنډېدل
د دې همطرفۍ له تر ټولو درنو پایلو څخه یوه د عامه باور له لاسه ورکول دي. هغه مخالفین چې تر دې مخکې یې ځانونه د افغانستان د خپلواکۍ، ملي حاکمیت او د خلکو د ګټو مدافعین بلل، اوس یې له داسې یوه رژیم سره په څنګ کې درېدو باندې خپله اصلي څېره خلکو ته وښوده چې د افغانستان د هر وګړي په زړه کې یې کرکه کرل شوې او په افغانستان کې د لاسوهنې اوږد تاریخ لري.
د افغانستان خلک ښه پوهېږي چې یو څوک نه شي کولای په یوه وخت کې د هېواد د خپلواکۍ د دفاع ادعا وکړي او د خپلو سیاسي موخو د تحقق لپاره د داسې ځواک غېږې ته پناه یوسي چې د همدې هېواد(افغانستان) په کورنیو چارو کې په لاسوهنې تورن دی. دې تناقض د هغوی سیاسي اعتبار سخت زیانمن کړی او د خپلو پلویانو د پاتې باور یوه د پام وړ برخه یې هم له منځه وړې ده.
۲- د سیاسي خپلواکۍ له منځه تګ او د بهرنیانو د موخو په وسیله بدلېدل
کله چې یو سیاسي جریان د خپل ژوند د دوام او د خپلو پروګرامونو د پرمخ بیولو لپاره پر یوه بهرني ځواک پورې وتړل شي، ورو ورو خپله د پرېکړې کولو خپلواکي له لاسه ورکوي. په داسې حالت کې د دغه جریان لومړیتوبونه د بهرني ملاتړي د محاسبو او غوښتنو پر بنسټ تنظیمېږي.
هغه مخالفین چې نن په پاکستان کې مېشت شوي دي، نه یوازې د خپلو موخو په ټاکلو کې هېڅ ډول خپلواکي نه لري، بلکې سیاسي پرېکړې او دریځونه یې هم د پاکستاني پوځي رژیم د ګټو او محاسبو په چوکاټ کې جوړېږي.
۳- د مخالفینو په لیکو کې د درز او اختلاف رامنځ ته کېدل
د دې وضعیت بله پایله د کورنیو اختلافاتو زیاتېدل او له یو بل څخه د مخالفو څېرو لرې کېدل دي. ټول مخالفین د مبارزې(!) د طریقې، د سیاسي راتلونکي او د بهرني ملاتړ، په ځانګړې توګه د پاکستان د ملاتړ د کچې په اړه یو ډول نظر نه لري.
همدا د نظرونو توپیرونه، د شخصي سیالیو او پخوانیو اختلافاتو ترڅنګ، د دوی ترمنځ د لا ژورو درزونو د رامنځ ته کېدو زمینه برابره کړې ده. طبیعي ده چې هغه جریان چې فکري یووالی، واحده رهبري او د پرېکړې کولو خپلواکي و نه لري، لا له دې وړاندې چې له خپل سیاسي سیال سره مخ شي، په خپل منځ کې به له کمزورۍ او ړنګېدو سره مخ شي.
۴- د پاکستان د سیاسي محاسبو یرغمل کېدل
د بهرنیو قدرتونو پر ملاتړ د تکیې له تر ټولو خطرناکو پایلو څخه یوه د خپل سیاسي برخلیک په ټاکلو کې د اختیار له لاسه ورکول دي. د دولتونو ملاتړ د تلپاتې دوستیو پر بنسټ نه وي، بلکې د هغوی د بدلېدونکو ګټو او محاسبو تابع وي.
هغه مخالفین چې نن په پاکستان کې د دغه هېواد د پوځي رژیم د ملاتړ په هیله مېشت شوي دي، باید پوه شي چې هر کله د دوی شتون او فعالیتونه د اسلام آباد له ګټو سره همغږي و نه لري، په اسانۍ سره به ګوښه شي. په داسې شرایطو کې به هغوی نه د خپلواکو پرېکړو توان ولري او نه به د خپل سیاسي موقعیت د ساتلو کوم تضمین.
کاشکې دغه بدنامې څېرې پوهېدلای او له تېر تاریخ څخه یې زده کړه کولای؛ ځکه د افغانستان سیاسي تاریخ څو څو ځله ثابته کړې چې هېڅ تړلی او وابسته جریان نه شي کولای د بهرنیانو په تکیه د افغانستان د خلکو په منځ کې ځان ته دایمي ځای جوړ کړي. هغه ځواک چې له بهر څخه تزریق شي، د بهرنیو ملاتړو د محاسبو له بدلېدو سره له منځه ځي؛ خو د خلکو بې باوري داسې داغ نه دی چې د یوه جریان له سیاسي څېرې څخه په اسانۍ پاک شي.
یادؤنه: په هندوکشغږ کې نشر شوې لیکنې، مقالې او تبصرې یواځې د لیکوالانو نظر څرګندوي، د هندوکشغږ توافق ورسره شرط نه دی.


